Waarom 10 minuten per dag oefenen beter werkt dan een uur per week

Wat is gespreide herhaling?

Al in 1885 ontdekte de Duitse psycholoog Hermann Ebbinghaus dat we informatie sneller vergeten als we het in een keer leren, en beter onthouden als we het over meerdere dagen herhalen. Dit principe heet gespreide herhaling.

Stel je voor dat je kind de tafel van 7 oefent. Een uur op zondagmiddag? Na twee dagen is het meeste alweer vergeten. Elke dag 10 minuten? Na een week zit het vast. Dat is het verschil.

• De vergeetcurve: Ebbinghaus ontdekte dat we het meeste vergeten in de eerste uren en dagen na het leren. Zonder herhaling is na een week het grootste deel van de nieuwe kennis verdwenen.
• Het spacing effect: Wanneer je dezelfde stof herhaalt met tijd ertussen, onthoud je het veel beter. Elke herhaling versterkt het geheugenspoor.
• Bewezen in 184 onderzoeken: Een grote analyse van Cepeda en collega's uit 2006 bevestigde dit effect over 184 afzonderlijke studies. De conclusie is helder: gespreid oefenen werkt beter dan alles in een keer.

Waarom dit juist voor rekenen geldt

Rekenen is bij uitstek een vak waar automatiseren centraal staat. Kinderen moeten rekenfeiten zoals tafels, plussommen en minsommen uiteindelijk snel uit het hoofd kunnen uitvoeren. Dat vraagt om een specifiek soort oefening.

• Tafels automatiseren: Tafels moeten uiteindelijk snel en zonder nadenken opgezegd kunnen worden. Dat lukt alleen door regelmatige, korte herhaling over langere tijd.
• Rekenfeiten opslaan: Rohrer en Taylor toonden in 2006 aan dat kinderen die hun oefeningen spreidden over meerdere dagen, rekenstof beter onthielden dan kinderen die evenveel oefenden in een enkele sessie.
• Van begrijpen naar beheersen: Een som snappen is iets anders dan hem vlot kunnen uitrekenen. Die stap van begrijpen naar automatiseren vraagt om herhaalde oefening, het liefst kort en vaak.

Past bij de concentratie van je kind

Kinderen in het basisonderwijs kunnen zich minder lang achter elkaar concentreren dan volwassenen. Dat is geen tekortkoming, maar een normaal onderdeel van hun ontwikkeling. Een oefensessie van 10 minuten sluit daar goed op aan.

• Volledige focus: In een korte sessie van 10 minuten werkt je kind de hele tijd met volle aandacht. Bij een lange sessie zakt de concentratie en oefent je kind het laatste deel op de automatische piloot.
• Minder frustratie: Een korte sessie stopt voordat het vervelend wordt. Je kind sluit af met een goed gevoel in plaats van met frustratie.
• Positieve associatie: Omdat de sessies kort zijn, gaat je kind rekenen minder snel als een vervelende taak zien. Dat maakt het makkelijker om het vol te houden.

Tips om te beginnen

Het belangrijkste is: begin gewoon. Het hoeft niet perfect. Het hoeft alleen regelmatig. Hier zijn een paar tips om het dagelijks oefenen op gang te krijgen.

• Kies een vast moment: Elke dag hetzelfde tijdstip, bijvoorbeeld direct na school of na het avondeten. Koppel het aan iets dat je kind al doet.
• Zet een timer: Gebruik een kookwekker of telefoon. Als de timer afgaat, stop je. Klaar. Geen uitzonderingen.
• Maak het zichtbaar: Laat je kind een kalender afvinken na elke sessie. De groeiende rij van vinkjes, goedkeuringskrullen of stickers geeft een gevoel van trots.
• Wissel af: Doe niet elke dag hetzelfde. Varieer tussen tafels, klokkijken, plussommen en minsommen.
• Vier de consistentie: Beloon het volhouden, niet de perfecte score. Samen buitenspelen, een ijsje halen of samen sporten na een week dagelijks oefenen werkt goed als motivatie.

Wetenschappelijke bronnen

• Ebbinghaus, H. (1885). Über das Gedächtnis: Untersuchungen zur experimentellen Psychologie. Leipzig: Duncker & Humblot.
• Cepeda, N.J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J.T. & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354-380.
• Rohrer, D. & Taylor, K. (2006). The effects of overlearning and distributed practice on the retention of mathematics knowledge. Applied Cognitive Psychology, 20(9), 1209-1224.
• Lally, P., van Jaarsveld, C.H.M., Potts, H.W.W. & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998-1009.